Als de herfst is ingevallen is
het
volgens veel mensen de tijd de tuin 'winterklaar' te maken. Men gaat
dan
met schop, schaar en hark te werk en de hele tuin wordt weer een kale
lege
woestijnvlakte. Met het totaal verwijderen van alle uitgebloeide,
uitgegroeide
en afgestorven plantedelen wordt erg veel vernield.
In de afgestorven plantedelen,
uitgebloeide bloemen en verschrompeld blad vinden veel beestjes en
insecten
een goede overwinteringsplaats. Natuurlijk ook enkele schadelijke maar
ook vele nuttige. Denk aan lieveheersbeestje en div. vlindersoorten en
veel eitjes van insecten. Daarnaast zijn het juist deze insecten die in
de wintertijd veel vogels (koolmezen en pimpelmeesjes) naar de tuin
trekken
om deze insecten te eten, terwijl weer anderen (putters en groenlingen)
zich te goed zullen doen aan de zaden die de planten gevormd hebben in
de (botanische) rozen bv., maar ook in vele meerjarige- en perkplanten.
Een ander voordeel om de plantenresten te laten staan is de
sierlijkheid
van veel planten en de uitgebloeide bloemen. Let eens op hoe mooi bv.
de
uitgebloeide bloemresten van een Achillea zijn als er rijp op gevroren
is of als er een muts van sneeuw opzit.
Wel verstandig is het om plantedelen met ziekelijke
aantasting,
zoals bv. roet- of meeldauw te verwijderen. Ook plantedelen van planten
met zeer grote gevoeligheid voor speciale insecten of anddere
aantastingen
kunnen beter verwijderd worden.
Bloembollen.
(zie
'Toepassingsmogelijkheden kruidachtige planten)
Eind september tot begin december mits het niet vriest
is bij uitstek de tijd om de voorjaarsbloeiende bloembollen te planten.
De bekendste zijn de hoofdsoorten: tulp, hyacinth, narcis. Voorts zijn
er natuurlijk de crocussoorten en vele bijgoedgewassen voor
verwildering.
Als vuistregen kan gesteld worden de bollen 2x hun
eigen
dikte te planten.
De meeste tulpensoorten en hyacinthen worden slechts
voor één jaar geplant en na hun bloei weer opgerooid en
weggegooid.
Deze bolsoorten zijn zo gekweekt en doorgekweekt dat een tweede maal
planten
vrijwel nooit acceptabele bloei geeft. Tulpen en hyacinthen worden over
het algemeen in grote groepen als vakbeplanting geplant of in
bloembakken.
Voor het vullen van een bloembak met tulpen en/of hyacinthen is het
mooi
om na het planten de bak te vullen met violen die dan in de herfst en
zelfs
in de winter zullen bloeien. In het voorjaar als de bolleb de neuzen
boven
de grond uitsteken halen we deze violen weer weg.
De narcissen, crocussen en 'bijgoedgewassen' zetten we
op plaatsen waar ze ongestoord kunnen groeien en uitbreiden. In de
vasteplantenborder
of tussen de heesters. Heel mooi is het om deze soorten van bollen in
grote(re)
groepen met elkaar te kombineren. Bijvoorbeels de narcissen in
verschillende
soorten eerst planten (moeten dieper) en dan erboven overheen blauwe
druifjes.
Het is van deze soorten niet de bedoeling om jaarlijks op te rooien. De
meeste van deze soorten kunnen ongestoord voor jaren blijven staan.
Veelal
vermeerderen zij zichzelf. Als het loof geheel is afgestorven
heeft
de plant voldoende reservestoffen voor het komende voorjaar opgenomen
en
kan verwijderd worden. Bij narcissen kan het verstandig zijn de
uitgebloeide
bloemen te verwijderen aangezien zaadvorming de bloei in het volgend
jaar
kan verminderen.
Laat crocussen ook hun eigen gang gaan in groepen
tussen
de heesters. Wel moet er aan gedacht worden dat crocussen de neiging
hebben
'naar boven te groeien' Een crocus vormt bovenop de oude knol een
nieuwe
knol. Dit houd in dat na een aantal jaren de bolletjes boven op de
grond
komen te liggen. Als dit wordt waargenomen spit men voorzichtig de
bolletjes
op en plant ze weer opnieuw op de gewenste diepte.
Laten we afstappen van het planten van narcissen en
crocussen
in het gazon. Daar horen deze mooie planten absoluut niet thuis. het
zijn
planten die zich prettig voelen op lichtbeschaduwde plaatsen onder de
nog
niet in blad staande heesters en bomen. Een ander nadeel van deze
bolgewassen
in een strakgeschoren gazon is dat na de bloei als het gras in het
gazon
begint te groeien dit niet goed gemaaid kan worden. Immers dan zou men
het loof van de bollen afmaaien en kunnen deze geen voedsel opslaan
voor
het volgende seizoen en de bollen zullen na enke jaren verdwenen zijn.
Laat men het loof staan tot het begint af te sterven dan groeit het
gras
ook door en als er dan uiteindelijk gemaaid kan worden heeft men grote
gele plekken in het gazon met weinig grassen. Dez plekken blijven
vrijwel
het gehele jaar zichtbaar.
Een heel leuk bolgewasje dat in sptember en oktober
bloeit
is herfststijlloos (Colchicum) Deze bol wordt veel in de bloemnzaak
aangeboden
als zgn. 'droogbloeier' omdat ze zo zonder grond in de vensterbank tot
bloei komt. In de tuin is deze soort winterhard en bloeit in
september/oktober.
Het vraagt een halfbeschaduwde standplaats. In het voorjaar ontwikkelen
zich grote mooie groene bladeren die al voeg in de zomer weer
afsterven.
Het kan dus verstandig zijn deze plant te combineren met een plant die
laat tot ontwikkeling komt en weer vroeg in het najaar afsterft.
Het afdekken van de 'normale' bolgewassen met turfmolm
is een slechte zaak! Turfmolm is erg hygroscopisch, hetgeen wil zeggen:
het trek erg veel vocht aan en houdt het vast. Gaat het nu vriezen dan
vormt het een dikke ijslaag en is de werking als dekking tegen vorst
grotendeels
verloren. Daarnaast is turfmolm erg 'zuur' en zal bij regelmatig
gebruik
de grond in de tuin verzuren. Een beter afdekmiddel is blad van de
heesters
en bomen. (Niet van beuk en eik!!!!). Met het blad van de heesters en
bomen
dat u van het terras en de paden afveegt kunt u tussen de vaste planten
en heesters een prachtig winterdek aanleggen. Heel natuurlijk en
voedzaam
voor de planten in het nieuwe groeiseizoen, zodat chemische
voedingsmiddelen
als kunstmest achterwege kunnen blijven. Dit is een heel natuurlijk
proces,
immers kijk eens hoe een heester het blad laat vallen! Meestal in het
hart
van de plant zodat dit deel van de plant een beschermende afdeklaag
krijgt.
Het blad bied ook veel bescherming aan veel dierlijk leven. Torren,
kevers
en andere insecten vinden er rust en bescherming voor de winter en de
hogere
dieren als vogels (merels), muizen en egels vinden zo ook weer voeding.
| Bloembollen voor verwildering | |
| grootkronige narcissen | diverse variëteiten |
| trompetnarcissen | diverse variëteiten |
| kleine narcissen | Jack Snipe Tète à tète Jonquila Thalia |
| crocussen | diverse kleuren |
| winteraconiet | Eranthis hyemalis |
| sneeuwklokje | Galanthus nivalis |
| boshyacinth | Scilla campanulata |
| sibirische hyacinth | Scilla sibirica |
| blauwe druifjes | Muscari armeniacum |
| sneeuwroem | Chionodoxa luciliae |
| herfststijlloos | Colchicum autumnale |
| tuincyclamen | Cyclameus napolitanicum |
| hondstand | Erythronium dens canis |
| kievitsbloem | Fitallaria meleagris |
| kaapse hyacionth | Galtonia candicans |
| sierui | Allium moly |
| bol-irissen | Iris danfordiae Iris hollandica Iris reticulata |
| lenteklokje | Leucojum vernum |
| zomerklokje | Leucojum aetivum |
| kaapse vogelmelk | Ornithogalum thysoides |
| europese vogelmelk | Ornithogalum umbellatum |
| puschkinia | Puschkinia scilloides |
|
|
Bladafval en noten
Heeft men teveel bladafval in de tuin op de
verhardingen
(tussen de heesters en planten is er niet snel teveel blad!) dan is het
misschien mogelijk om op een aantal plaatsen in de tuin bladhopen te
maken.
Deze bladhopen geven een mooie winterbescherming voor dieren in de
winter.
Muizen en egels, maar bv. ook padden zullen er dankbaar gebruik van
maken.Maak
de bladhopen op rustige plaatsen van de tuin, liefst een beetje uit het
zicht. Bijvoorbeeld tussen hoge heesters, onder een groenblijvende
heeste
of conifeer. Dit is voor de dieren rustiger en ook voor u mooier. In
het
voorjaar kan de bladhoop weer weggehaald worden en uitgestrooid of op
de
compostbult gegooid worden.
Ook het verzamelen van vruchten is in deze tijd van het
jaar een goede bezigheid. Elk jaar verzamelen wij uit onze
kronkelhazelaar
veel hazelnoten. Deze strooien we in de winter in kleine hoeveelheden
op
het terras en snachts horen we het geritsel van dieren (meest muizen)
die
de noten komen halen. Als dan in het voorjaar de bladhopen worden
weggehaald
liggen die vol met de doppen van de noten.
Snoei en verplanten
Voor de meeste planten, heesters en bomen is in oktober
het blad gevallen en de rustperiode aangebroken. Deze rustperiode wordt
veelal gebruikt voor het (ver)planten en snoeien van bomen en heesters.
Verplanten en planten.
Voor het verplanten/aanplanten van heesters is de
rustperiode
de goede tijd. Dit kan trouwens doorgaan tot aan het voorjaar.
Tegenwoordig
worden de meeste heesters en bomen ook in containers (grote plastic
bloempotten)
aangeboden en kan het planten eigenlijk het hele jaar door gebeuren,
mits
er gezorgd wordt voor watervoorziening gedurende een aantal weken na
het
planten.
Het verplanten van heesters en bomen, zeker als ze al
voor meerdere jaren vaststaan, moet eigenlijk al het gehele jaar
voorbereid
zijn. Het verdient bij grotere heesters en bomen aanbeveling gedurende
het aan de verplant voorgaande jaar enige malen 'rond te steken'.
Rondsteken
is ruim rond de stam de wortels afsteken met de bedoeling de heester of
boom aan te zetten tot het vormen van nieuwe wortels. Gaat men dan in
de
rustperiode verplanten dan heeft de plant een mooie kluit met jonge
(haar)wortels,
die een betere hergroei garanderen. Zorg er wel voor dat op de nieuwe
plaats
het plantgaat ruim uitgespit klaarligt, zodat de wortelkluit zo kort
mogelijk
boven de grond ligt en de wortels daardoor opdrogen. Mocht het
noodzakelijk
zijn dat de plant voor langere tijd boven de grond moet liggen of is
het
erg zonnig, dek dan de wortels af met een dekkleed of stuk
landbouwfolie.
Tijdens het planten en daarna is het verstandig veel
water toe te dienen zodat de grond goed tussen de wortels gespoeld
wordt.
Vooral bij bomen, maar zeker ook bij grotere heesters,
is het van belang om gedurende de eerste tijd de plant van pa(a)l(en)
en
band te voorzien om omwaaien en wiebelen te voorkomen. Zorg wel dat de
paal voor het planten in het plantvak wordt vastgeslagen omdat anders,
als dit na het planten gebeurd, de wortels kunnen worden beschadigd.
Plaats
de paal zodanig dat hij tussen de windrichting en de boom staat. Dus zo
dat de boom meestal van de paal af waait. Zorg daarbioj dat de ruimte
tussen
de paal en de stam van de boom op de grond minimaal 10 cm. is. Tijdens
het planten houdt u de boom enigszins schuin van de paal af. Bij het
aanbinden
trekt u de boom met de boomband naar de paal zodat er spanning op de
boomband
staat. Er zal dan niet zo gauw een schuurplek op de boombast
ontstaan
Zorg dat de hoogte van de paal ongeveer 170 cm boven het maaiveld is en
als u het boomband bevestigd dat dit of gekruist is tussen boom en paal
of dat er een blokje zit tussen de boom en de paal. Dit om de boom te
beschermen
tegen schuren tegen de paal. Ook de hoogte waar u het band bevestigd is
zeer belangrijk: nooit meer dan 3 cm onder de kop van de paal, mocht de
wind de boom tegen de paal willen blazen dan zal dat niet lukken.
Heeft de plant zich in de zomer goed ontwikkeld kan de
paal weer weggehaald worden. Laat nooit een paal te lang bij een boom
of
heester staan. Dit om diverse redenen: de plant/boom raakt er aan
gewend;
bij het dikker worden van de stam zal de paal en band de boom
beschadigen
of er zelfs ingroeien. Ook kunnen zich tussen de band en de paal
en boom nesten met ongewenste insecten ontwikkelen.
 herfst |
 vliegenzwam |
Snoei.
Op zich is snoeien een heel
verkeerde
bezigheid in de tuin. Het behoort eigenlijk zo te zijn dat elke
individu
(plant) zijn eigen ruimte en plaats krijgt in de tuin. Snoei is een
ingreep
die zoveel mogelijk beperkt moet worden. Het is daarom raadzaam goed te
overdenken bij aanleg van de tuin of aanschaf van een heester of boom
hoe
de soort er op termijn uit zal zien.
Bekend voorbeeld zijn de enorme
cederbomen in kleine voortuintjes. Deze ceders zijn als schattig kleine
boompjes in heidetuintjes geplaatst in de jaren '60/70 en inmiddels
uitgegroeid
tot enorme monsters die alle licht wegnemen uit huis. Slecht tegen
enorme
kosten zijn deze bomen nu nog te verwijderen. Snoeien van deze
coniferen
heeft vaak vreselijk misvorming van de habitus tot gevolg. Dus is
weghalen
de enige oplossing. Laat u dus nooit verleiden tot aankopen van
'modetrends'.
Verdiep u in de heester, plant of boom die u wilt aanschaffen. Helaas
is
het zo dat ook de raad van een tuincentrum u op het verkeerde been zet
omdat men u graag die plant wil verkopen! Een goed aangelegde
tuin
zal een minimum aan snoeionderhoud nodig moeten hebben. Uitzondering
vormen
de gecultiveerde soorten die snoei nodig hebben om zo door de mensen
tot
bloei gedwongen te worden. Denk daarbij aan rozen.
Eigenlijk is de zomer de mooiste
tijd om te snoeien. Dan is de boom of plant in de kracht van de groei
en
zal de snoeiwond snel dichtgegroeid zijn. Dat dit in de praktijk niet
in
dit jaargetijde gebeurt komt doordat een hovenier het in deze tijden
van
het jaar veel te druk heeft met andere bezigheden als aanleg en
onderhoud
en de winter, wanneer de meeste snoei plaatsvindt, een rustige periode
is.
Tevens is het een mooie periode
omdat je nu duidelijk kunt zien welke takken overbodig zijn of hinder
veroorzaken.
Voor een aantal heesters en bomen is het beter om juist in het najaar
te
snoeien omdat bij die al vroeg de sapstroom weer op gang komt en die
kans
hebben om 'dood te bloeden'. Meest bekend daarvoor is de druif. Deze
klimmer
MOET voor december gesnoeid worden. Maar ook voor bomen als berk,
esdoorn
en kastanje kunnen om die reden beter in het najaar (of in de zomer)
gesnoeid
worden. Maar nooit in het voorjaar.
Op zich is snoeien een moeilijke
klus waarbij men een goede plantenkennis moet bezitten omdat de snoei
van
heesters en bomen erg soortgebonden is.
Het snoeien is eigenlijk erg
moeilijk
om hier uit te leggen. Het is een zuiver praktijkwerk en moet gedaan
worden
met veel kennis en aandacht.
De eerste regel is dat men moet
weten welke soort boom of heester men wil gaan snoeien. Wanneer
bloeit
deze plant en op welke delen wordt het bloeihout gevormd
(éénjarig
"hout" of op overjarig "hout"). Dit is heel belangrijk om te weten
zodat
men niet juist het bloeihout wegsnoeit.
Groep 1.
Als vuistregel kan gesteld worden
dat planten die in het voorjaar bloeien de bloemknoppen in het
groeiseizoen
daar vooraanafgaande vormen. Deze soorten mogen dus niet in de
wintermaanden
of in het voorjaar gesnoeid worden! Hier kan men het beste direct na de
bloei gaan snoeien. Voorbeeld is Forsythia.
Groep 2.
Heesters die in de zomer bloeien
kunnen meestal (maar pas op hier zijn vele uitzonderingen) in het
voorjaar
na de vorst gesnoeid worden. Deze heesters bloeien veelal op nieuw
gevormde
takken. Bekendste voorbeeld voor deze groep zijn de rozen.
Groep 3.
Dan is er nog een groep heesters
die het blad blijven houden in de winter. Als regel snoeien we deze,
een
enkele uitzondering daargelaten zo min mogelijk. Bekend voorbeeld
hiervoor
zijn de Rhododendrons. Maar vele groenblijvende varieteiten van de
Prunus
kunnen eigenlijk het gehele jaar door gesnoeid worden.
Groep 4.
Vervolgens is er dan nog de groep
van zogenaamde 'halfheesters'. Eigenlijk zijn dit gewoon heesters maar
zijn deze planten niet voor deze koude streken. Deze soorten behoren
nooit
gesnoeid te worden wanneer er gevaar op vorst is. Dus in het voorjaar
of
in de zomer. We denken hierbij aan bv. Lavandula.
Daarnaast moet gelet worden op
de
groeivorm van de boom of heester. Als er goed gesnoeid wordt mag dit
aan
de uiterlijke vorm (habitus) niet zichtbaar zijn.
Het mag u duidelijk zijn dat het
in figuren knippen van heesters in mijn ogen mismaken van planten is en
vermeden moet worden.
LET TIJDENS SNOEIEN ALTIJD OP UW EIGEN VEILIGHEID
EN
DIE VAN ANDEREN!!!!!!!
Wordt het moeilijk of moet er in een hoge(re) boom gesnoeid worden?
Neem dan kontakt op met een boomchirurg.
Ga nooi zelf met een motorzaag op een ladder staan zagen!!!!
Let op waar de takken gaan vallen.
 Professionele snoei op hoogte |
Waarom snoei?
Waarom zal er echter soms toch gesnoeid moeten worden?
Daar zijn diverse redenen voor op te noemen:
- beschadigde of gebroken
takken;
- takken die schuren (tegen
elkaar of bv. tegen een muur);
- misvormde of
verkeerdgroeiende
takken;
- takken die de veiligheid
in gevaar kunnen brengen (zicht of uitstekende delen).
Volgorde van snoeien.
Begin altijd met de struik of boom te bekijken.
Neem de tak(ken) in je op die je denkt weg te nemen
Verwijder eerst alle dode takken
verwijder dan de beschadigde takken
probeer de jongere en gezonde takken zoveel mogelijk
te sparen
loop af en toe een paar stapjes terug om de vorm in de
gaten te houden
snoei zo dat er 'lucht' en licht tussen de takken kan
komen
neem takken zo 'diep' mogelijk weg.
Pas op dat je niet de mogelijke entplaats of
occulatieplaats
wegknipt.
 de knotwilg is het gevolg van een cultuurmaatregel als snoei voor gebruikshout. |
Mocht u vragen hebben over snoeien in het algemeen of van een specifieke plant laat het via het emailadres op pagina 1 weten. Als ik u kan helpen zal ik dat zeker doen!
Het snoeien van vruchtbomen vraagt nog
meer
vakkennis. Veel wordt duidelijk gemaakt in:
http://www.houtwal.be/
WINTERTIJD.
 |
 |
De wintertijd is voor de tuin een over het algemeen een rustige
tijd.
Het is de tijd om zich voor te bereiden op het komende voorjaar en de
zomer.
Plannen maken voor eventuele wijzigingen en deze uitwerken, tekenen,
planten
zoeken of bestellen enz.
Hebt u, bij voorkeur oud, hout en bent u wat handig dan is het
nu de tijd voor het maken van nestkasstjes.
Nestkastjes
Ook is het nu de tijd van het jaar om nestplaatsen voor
vogels te maken. Heeft men de mogelijk voor het plaatsen van een
uilenkast
dan moet dat nu gebeuren. Uilen beginnen zeer vroeg met het leggen van
eieren. Soms al in december. Ook kool- en pimpelmezen begin al vroeg
met
het zoeken van nestgelegenheid, dus ook voor deze soorten is het van
belang
tijdig kastjes op te hangen. Daarnaast vormen deze kastje in de
wintermaanden
bescherming aan deze vogels die soms met meerdere dicht tegen elkaar in
zo'n kastje de nacht en koude dagen doorbrengen. Het is wel zaak om
deze
kasten een paar maal per jaar schoon te maken. Direkt als een nest is
uitgevlogen
eht nest verwijderen en zo nodig elke keer dat er nest is uitgvlogen.
Maar
ook vroeg in het voorjaar kan een inspektie en schoonmaak nodig zijn
wanneer
er teveel ongewenste dieren zich in het kastje ophouden. Natuurlijk is
het overbodig om te zeggen dat er geen chemische middelen gebruikt
dienen
te worden. Een stevige afwaskwast door de kast halen is voldoende.
Gebruik voor het maken van nestkasten bij voorkeur
altijd
oud hout.
 |
 sneeuw geeft een eigen dimensie aan een tuin |
Sneeuw en vorst.
De wintermaanden geven
vaak
sneeuw en vorst. Dit kan soms enig werk geven in uw tuin.
Probeer de sneeuw zoveel mogelijk
te laten liggen waar het ligt. De sneeuwlaag vormt een prima isolerende
afdekking tegen de vorst en koude gure wind. Zo weet de natuur zich
altijd
weer tegen zichzelf te beschermen! En niet alleen de planten maar ook
de
dieren weten onder de sneeuwlaag een goede bescherming te vinden.
Let wel op dat sommige planten
te leiden kunnen hebben onder het gewicht van de sneeuw. Het kan daarom
raadzaam zijn van sommige soorten de sneeuw af te slaan of deze van te
voren bijeen te binden. (bv. bep. soorten coniferen).
Er zijn een aantal soorten
planten
die mindergoed een sneeuwdek zullen verdragen. Deze soorten zullen dus
van de sneeuw ontdaan moeten worden.
Om wegen en paden begaanbaar te
houden zal er soms geveegd moeten worden. Denk wel voor u gaat vegen of
het echt noodzakelijk is. Gebruikt u het pad echt of gaat u alleen maar
vegen omdat er een pad ligt? (vermoeiend ook nog) En zout is natuurlijk
altijd uit den boze!!!!
Laten we het ongemak ook eens
accepteren
als behorend bij de winter, Denkt u er wel aan dat u verplicht bent het
voetpad grenzend aan alle kanten van uw tuin begaanbaar te houden!
Eventuele
kosten door ongemakken als gevolg van gladde voetpaden grenzend aan uw
perceel kunnen geheel op u verhaald worden! (Dit geldt trouwens ook bij
schade door overhangende takken ed.)
Veel schade aan de planten in de
tuin treedt op wanneer er tijdens sneeuw veel over de planten gelopen
wordt.
Dit is een reden om de afgestorven plantedelen pas in het voorjaar te
verwijderen,
immers die steken dan meestal wel bij plekken boven de sneeuw uit en zo
blijft de border zichtbaar.
Beperk svp het gebruik van zout
alleen tot een uiterst minimum. Het is zo vreselijk slecht voor het
miljeu.
Schade door zout aan de planten is het gehele jaar blijvend zichtbaar.
 een sneeuwdek beschermd tegen kou |
 Sedum met een 'sneeuwhoed' maakt de tuin in de border ook in de winter aantrekkelijk |
Afdekken
In de meeste gevallen is
afdekken
van planten en bloembollen niet nodig. Behalve als u bijzondere niet
(al
te ) winterharde soorten in uw tuin gebruikt. Helaas is het
tegenwoordig
zo dat de vele tuinwinkels om de kooplust op te wekken soorten als
vaste
plant en blijvend verkopen die totaal niet onze winter kunnen overleven!
Goed dekmateriaal levert de
natuur
zelf! Het afgevallen blad van bomen en heesters. Laat dit blad zoveel
mogelijk
liggen, het beschermd de ondergrondse delen (dus ook de bloembollen)
tegen
open vrieskou. Ook het blad dat in het hart van de heesters valt dient
daar als bescherming tegen invriezen. Alleen exoten en sommige
mismaakte
planten (rozen en rhododendrons op stam bv.) moeten met allerlei akelig
lelijke ingrepen beschermd worden.
Waarschuwing: Turfstrooisel (turfmolm) is een absoluut uiterst slecht afdekmiddel. Zolang het droog is werkt het goed isolerend maar is het eenmaal nat dan is de isolerende werking vertrokken en een maal bevroren werkt het eerder averechts. Daarnaast geeft het als het voschtig is schimmels een goede voedingsbodem en het heeft een verzurende werking op.
Dieren in de winter.
Hoewel we zeer voorzichtig
moeten
zijn met het voeren van de dieren in de tuin gedurende de wntermaanden
kan het in zeer strenge winters wel eens nuttig zijn. Natuurlijk is het
een prachtig en boeiende bezigheid om gedurende de wintermaanden naar
een
voerplaats te kijken, maar bedenk daar wel bij dat u bezig bent om de
natuur
niet echt te helpen, maar dat u het alleen voor eigen genoegens doet!
In strenge winters zonder
sneeuw
kan het zijn dat dieren gebrek aan water krijgen. U kunt ze dan helpen
door een bakje met gemalen of zeer fijn vergruist ijs (ijsblokjes) neer
te zetten. Aan gezien dit ook aan elkaar vriest moet dit wel regelmatig
vernieuwd worden.
Zet nooit water buiten. Ook niet
met toevoegingen als zouot of suiker. Ten eerste zouden de vogels de
neiging
krijgen erin te gaan badderen en zoude ze vervolgens snel doodvriezen.
Maar de toevoegingen als zout of suiker doen wellicht het water minder
snel bevriezen, maar drinken de dieren ervan dan zal hun dorst steeds
verder
toenemen!
Het maken van bladhopen voor overwinteringsplaatsen
voor
dieren werd reeds eerder besproken.
De vijver in de winter.
Bij vorst verdient de vijver
enige
aandacht. Hoewel ik geen voorstander ben van vissen in een (kleine)
tuinvijver
moeten we zorgen dat deze dieren voldoende zuurstof kunnen krijgen. Het
is dus zaak hier voorzieningen voor te trefffen! Deze zijn van heel
eenvoudig
en kostenloos tot ingewikkeld en vaak dure voorzieningen. Door, zodra
de
vijver dichtgevroren is, een gat in het ijs te maken en een paar emmers
water eruit te scheppen ontstaat er een luchtbel onder de bestaande
ijslaag.
Het water onder deze ijslaag zal weliswaar minder snel geheel
dichtvriezen
maar toch is het zaak minimaal dagelijks te controleren.Pas op als er
kinderen
in de buurt zijn die denken op het ijs van de vijver te kunnen
staan!!
Een andere mogelijkheid is het plaatsen van een plastic buis (doorsnee
10 bv,) die gedeeltelijk boven water uitsteekt en onderwater uitmondt.
Ook in deze buis zal het ijs regelmatig verwijderd moeten worden.
Voorts
zijn er in de handel zeer veel varieteiten van ijsvrijhouders te
verkrijgen;
van plastic drijvers tot luchtbellen producerende pompjes toe.
Zorg er wel voor dat er een ruime
laag modder op de bodem aanwezig is aangezien veel waterdieren
gedurende
de wintermaanden in winterslaap gaan in de modderlaag. Als u in de
directe
omgeving van de vijver zorgt voor een dikke bult met blad zal deze
dankbaar
gebruikt worden door bv. padden en salamanders om er onder de winter
door
te brengen.
Een ander punt waar u op moet
letten
als uw vijver bevriest is uw vijverfolie. IJs kan heel scherp zijn en
als
de folie niet goed afgedekt is kan het ijs makkelijk gaten maken in de
folie. Zodra de winter voorbij is en u het waterpeil wilt laten stijgen
zal u snel merken dat de vijver lek is. Zorg dus voor een goede
randbekleding.
Hiervoor zijn diverse materialen in de handel te verkrijgen. Ook het
belopen
van het ijs op een vijver kan schade berokkenen aan de folie van de
vijver.
Niet doen dus. Mochten er vissen in uw vijver zwemmen moet u ook niet
op
het ijs lopen of schrapen. Dit veroorzaakt onder het ijs in het water
een
vreselijk lawaai.
Als u voor de juiste, niet
vorstgevoelige,
vijverplanten heeft gekozen zullen deze niet veel van de winter merken.
VOORJAAR.
 |
 |
|||
| de hazelaar (in dit geval de kronkelhazelaar) is één van de vroege bloeiers in de tuin. de gele mannelijk bloeiwijze valt het meest op, maar de tere rode vrouwelijke bloeiwijze is pas voor de goede kijker zichtbaar als rode draadjes die uit de knopjes steken. | Ook de helleborus (kerstroos) is een vroege voorjaarsbode in de tuin. Een plaatsje niet al te veel in de zon zal deze plant op prijs stellen, en zal zich daar door uitzaaien enorm kunnen uitbreiden. |
Als de dagen beginnen te lengen gaat de winter strengen, is een bekend spreekwoord. Maar dan begint ook het bloed van de echte tuinliefhebber weer langzaamaan sneller te stromen. Bij veel planten begint dan ook de sapstroom op gang te komen. Berk, esdoorn, kastanje en walnoot zijn bekende voorbeelden. Niet meer snoeien deze soorten in deze tijd van het jaar. Ook, onder de grond, onzichtbaar voor de mens, begint het leven weer op gang te komen en het duurt niet lang of de eerste tekenen van dit leven beginnen boven de grond te komen. De 'neuzen' van de voorjaarsbloeiende bollen en verschillende vaste planten komen tevoorschijn.
Overweeg eens om zo min mogelijk in de tuin te wijzigen of in te grijpen. De tuin is het domein van plant, dier en mens. In deze volgorde. Plant en dier dienen in samenwerking het aanzien van de tuin te bepalen en de mens komt op grote afstand daarna pas om er van te genieten en mogelijk naar wens een beetje bij te stellen.
Verwijderen blad en dekmateriaal.
Het wordt nu tijd om
voorzichtigaan
bij die planten die boven de grond komen het winterdek te verwijderen
om
schimmelen te voorkomen. Leg het dek niet te ver weg het kan nodig
blijken
bij te strenge nachtvorst gevoelige planten weer te moeten beschermen.
En doe voorzichtig met het verwijderen van het dekmateriaal. In dit
materiaal
heeft waarschijnlijk erg veel (dierlijk) leven zich tegen de
winterkoude
beschermd, de eitjes en in rust verkerende diertjes moeten wel de kans
krijgen zich te ontwikkelen of 'wakker' te worden.
Helleborus laat al geruime tijd
de knoppen zien en op de goede plekjes is de bloei al ingetreden.
De plaatsen waar
éénjarige
planten moeten komen en waar geen bollen staan kunnen alvast zodanig
bewerkt
worden dat de grond los komt en zonodig voorzien van compost.
Komen we nog een beetje verder
in het jaar, als er echt geen flinke vorst meer te verwachten valt, dan
kunnen we de rozen en bv. de hortensia voorzichtig beginnen te snoeien.
Planten die erg vrijpostig te veel ruimte innemen kunnen teruggedrongen
worden. Ik denk hierbij aan bijvoorbeeld aan bodembedekkers als klimop,
Pachysandra en maagdenpalm. De hazelnoot steekt al heel vroeg in het
jaar
(januari soms al, maar meestal februari) de schitterende rode lintjes
van
de vrouwelijke bloemetjes uit de knoppen en de toverhazelaar kan volop
in bloei staan.
 |
 |
 |
||
| Viburnum carlesii vroegbloeiend en heerlijk geurend | De bloemetjes van de Brunnera macrophylla lijken op vergeet-mij-nietjes |
Ook heel vroeg laat voor de blaadjes de Tamarix tetandra rose bloemetjes zien. |
En dan plotseling na een paar
dagen
zon barst alles open! De grond lijkt zich te openen. De krent laat
plotseling
mooie roodbruine blaadjes uit de knoppen te voorschijn komen. De sering
en de berk krijgen een groen waas. Larix begint van kleur te
veranderen.
Het is niet meer te volgen haast. Bijna per uur verandert de natuur.
Dit is ook de periode dat de eerste hommels driftig
beginnen
te vliegen op zoek naar een goede nestplaats. Ook hiervoor kunnen wij
zorgen
voor goede nestmogelijkheden. Er zijn meerdere manieren om hommels dit
aan te bieden. Mogelijk zal het KNNV in Utrecht (030 - 2314797) u
informatie
kunnen verstrekken over de mogelijkheden, dan wel over de aanschaf van
een hommelnestkast.
(Spitten) Grondbewerking.
Overal zien we mannetjes en
vrouwtjes
met laarzen aan met allerlei gereedschap in de weer gaan. Helaas heerst
er nog steeds de mening dat alle grond met een schop heftig gekeerd
moet
worden. Liefst met een dikke laag mest. Maar ook hier geldt matigheid.
Het afgevallen blad dat al deels verteerd is is eigenlijk al voldoende
als voedsel in elke normale tuin. Immers de natuur zorgt voor eigen
voeding.
Alleen daar waar wij roofbouw plegen, denk aan de groentetuin en de
borders
met perkplanten zal iets meer gemest moeten worden.
Spitten is een totaal
verkeerde
beheersmatregel in het onderhoud van een tuin
Beter is het voor het
(micro)bodemleven
om te zorgen dat er zo min mogelijk verstoring in de lagen op gaat
treden.
We kunnen de grond enigszins los maken door deze op te wippen met een
spitvork
(platte tanden) en daarna met dit gereedschap 'door te slaan' of na het
het opwippen met een cultivator (ganzevoet of drietand) door te harken.
Ik zelf laat daarna de grond zo liggen en gebruik verder geen hark
oid.,
tenminste in de siertuin niet. In de groentetuin waar gezaaid moet
worden
of jonge plantjes gezet moeten worden zou ik na deze behandeling wel
even
de grond wat vlak harken. Natuurlijk hebben we in de groentetuin de
grond
voor de bewerking met de spitvork voorzien van een laagje goed
verteerde
compost.
Op erg zure (of verzuurde)
grond kan het raadzaam zijn een toplaag van zand te strooien en deze
door
de bovenlaag te verwerken tijdens het doorslaan van de grond of
bewerking
met cultivator.
Oppassen en genieten.
Pas nog wel op met het te vroeg
planten van uw perkplanten! Veel winkeliers en tuincentra willen u veel
te vroeg verleiden om bij de eerste mooie wat warmere lentedag al
perklanten
aan te schaffen. Het is echt verstandiger daarmee te wachten tot u er
zeker
van bent dat er geen (nacht)vorst meer zal optreden.
Zelf doe ik zeker in het voorjaar
steeds een klein beetje in de tuin. Dan kan ik tenminste ook genieten
van
de ontwikkeling van al het nieuwe leven dat zich aan het ontwikkelen is.
Doe eens iets anders met andere perkplanten
Is de lente eenmaal echt goed begonnen dan kunnen we
aan
de gang gaan met eenjarige perkplanten. Pas wel op hiermee. deze
planten
hebben vaak schreeuwende kleuren en kunnen daardoor erg gaan
overheersen.
Ook bestaat het gevaar door niet juiste toepassing dat het natuurlijk
aanzicht
van een tuin ernstig kan worden geschaad.
Ook leuk als variant op de eeuwige aandachteisende
planten
als Salvia's en Afrikaantjes is gebruik te gaan maken van
groentesoorten.
Diverse koolsoorten, rode, groene en witte kool en
natuurlijk
boerenkool en spruiten kunnen een heel leuke aanblik geven tussen de
vaste
planten en als vervanger van eerder genoemde perkplanten gelden. Er
zijn
tegenwoordig zelfs diverse koolsoortn die speciaal als siergewas
aangeboden
worden. Maar denk ook eens aan wortelen en uien! Een klein hekwerkje
met
gaas of takken met daartegen peultjes en boontjes geven een heel leuke
achtergrond. zeker als u verschillende soorten neemt die in diverse
kleuren
bloeien. Kijk maar eens in de schappen van de tuinwinkel bij de
groentezaden.
Leuk zijn een paar tomatenstruiken of komkommer of
augurken
als bodembedekkers of zelfs geleid langs een hekwerk.
Ook een paar soorten aardappelen kunnen een aparte
werking
hebben op de uitstraling van de tuin. Daarnaaat is het natuurlijk leuk
om af en toe iets uit de tuin te kunnen eten al is dat hierbij niet de
opzet.
Laat uw gedachten eens gaan over deze mogelijkheid om
eens af te wijken van het eeuwige stramien van velgekleurde perkplanten.
Gazon
Het onderhoud van het gazon in
het voorjaar zal zich richten op herstel van mogelijke beschadigingen
door
het gebruik (belopen) in de voorgaande seizoenen. Ook in de winter kan
het belopen van bevroren gazon een ernstige schade opleveren.
We kunnen er naar streven de
groeivoorwaarden
van de grassen te gaan optimaliseren. Dit gaan we doen door
verschillende
handelingen. Verticuteren of prikken, verschralen en opnieuw doorzaaien.
Vaak zijnde problemen met het
gazon
te vinden in een meer of minder sterke mosgroei. In principe is dit
niet
erg. mos is immers ook groen. Problemen kunnen er ontstaan als er
sprake
is van een speelgazon. Wilt toch het mos bestrijden dan kunt u
dit
doen door de groeiomstandigheden voor de grassen te verbeteren.
Mosvorming
vindt plaats door verzuring en dichtslaan of dichtslibben van de grond.
Door het maaien valt het maaisel tussen de grassen op de bodem en gaat
daar verrotten en vomt zo een laagje op de bodem. Door veel belopen
wordt
de grond dichtgelopen. Ook verkeerd (te lang of te kort maaien) kan
grassen
doen afsterven. Al deze oorzaken kunnen er de oorzaak van zijn dat zich
mos gaat vormen.
Door het mos er stevig uit te
harken
(vertikuteren) de grond open te maken (prikken) en te verschralen
(laagje
zand) en opnieuw het gazon door te zaaien zal er een mooie grasmat
ontstaan.
Natuurlijk ìs er de
mogelijkheid
het mos met chemische middelen te bestrijden, maar ik denk niet dat dat
de oplossing moet zijn in een goed tuinonderhoud in de particuliere
tuin.
Helaas zijn alle ingrepen, zelfs
de chemische, niet afdoende en zal mosvorming reeds spoedig weer
terugkeren.
ZOMERWEELDE
Hoewel de zomer bekend staat als topseizoen voor groei en bloei is
het
juist het voorjaar waar de grootste en snelste wijzingen in de natuur
zich
voordoen. De zomer is juist zo mooi doordat bepaalde planten uitbundig
bloeien, terwijl vele anders soorten al beginnen met vruchtvorming of
zaadafdragen.
Het zijn eigenlijk juist de een- en tweejarige planten die in de zomer
de kleur bepalen. Dit is niet verwonderlijk, immers deze planten moeten
één seizoen groeien, bloeien en zaad geven.
 |
 |
 |
||
| Portulaca grandiflora een aan de groente
postelein verwant
eenjarig plantje. De ronde vlezige blaadjes wijzen op een zonnig plekje |
Allium schoenoprasum (bieslook) Een aardig plantje door zijn draadvormige blaadjes en mooie bloemen. Daarnaast heerlijk door salades en op diverse andere gerechten. | Lathyrus latifolius (vaste plant pronkerwt). In tegenstelling tot de 1-jarige soort heeft deze helaas geen geur. De vaste plant lathyrus kent drie kleuren: wit, zachtrose en cyclaamrose. Een leuke klimplant die een aantal meters per jaar groeit en zeer bloemrijk is. |
voor meer foto's zie: de plantengalerie
Vragen of opmerkingen: zie
e-mailadres op frontpagina (Home).
|
|
| Home | Vorige pagina | volgende pagina |